Taariikhda Gobolka Hiiraan New Instant
1990-meeyadii dambe, gaar ahaan deegaanka Ceel Cali iyo Buundo Weyne, waxaa soo baxay Maxkamadaha Islaamiga (Islamic Courts) kuwaas oo ku dhaqmi jiray shareecada islaamka. Kuwaasi waxay ka mid ahaayeen hormoodkii Midowga Maxkamadaha Islaamiga (ICU) ee 2006, kaas oo muddo kooban xukumay Muqdisho iyo qaybo badan oo koonfurta Soomaaliya ah.
Taariikhda Hiiraan waxay qayb weyn ka tahay taariikhda guud ee Soomaaliya. Dadku waxay deganaayeen dooxada Webiga Shabeelle kumannaan sano ka hor.
Gobolka Hiiraan, oo ku yaal bartamaha Soomaaliya, waxaa lagu tilmaami karaa qalbiga dhulka Soomaalida. Magaca "Hiiraan" lafteedu waxa uu ka mid yahay magacyada ugu qadiimsan ee gobollada dalka. Gobolkani wuxuu caan ku yahay webiga Shabeelle ee ka kacaya galbeedka ilaa uu kaga biro badweynta Hindiya, iyo dhulka barwaaqada ah ee u dhexeeya. Balse taariikhdu ma ahan oo kaliya barwaaqo; waa iskuxiran tahay halgan, ganacsi, diin, iyo isbeddel joogto ah.
Qoraalkani wuxuu ku eegayaa taariikhda Hiiraan qaab cusub – anagoo ka hadlayna laga soo bilaabo waayihii hore ee Boqortooyadii Ajuuraan, ilaa dagaalladii sokeeye, iyo dib u hes hiisiinta hadda ka socota magaalooyinka sida Beledweyne, Buula Burte, Jalalaqsi, iyo Bulo Mareer.
Taariikhda Gobolka Hiiraan lama soo koobi karo iyada oo aan la xusin qabaa'ilka degan. Waxaa ka mid ah:
Dhaqan ahaan, Hiiraan waxay caan ku tahay heesaha dhaqameed (sida buraanbur, dhaanto), cayaaraha dhaqanka (sida dabandoor, wiish), iyo suugaanta af-soomaaliga. Abwaano badan oo caan ah sida Cabdullaahi Qarqash, Maxamed Ibraahim Warsame (Hadraawi) ayaa ku soo kormaray gobolka Hiiraan.
Next steps for completion:
Warbixintan waxay si kooban u falanqaynaysaa taariikhda gobolka Hiiraan, laga soo bilaabo xididdadii hore ilaa isbeddellada ugu dambeeyay ee hadda taagan. Horudhaca Gobolka Hiiraan
Gobolka Hiiraan wuxuu dhacaa bartamaha Soomaaliya, isagoo ah mid ka mid ah gobollada ugu faca weyn dalka. Magaalada Beledweyne ayaa ah xarunta maamulka ee gobolka, waxaana mara webiga caanka ah ee Shabelle, kaas oo gobolka siiya bilic iyo fursado dhaqaale oo dhanka beeraha ah. Xididdada Taariikheed iyo Muhiimadda Istaraatiijiyadeed
Xarun Ganacsi iyo Isgaarsiin: Hiiraan waxay weligeedba ahayd marin muhiim ah oo isku xira koonfurta, waqooyiga, iyo gobollada Soomaali-galbeed (Itoobiya). Tan waxay ka dhigtay xarun ganacsi oo firfircoon.
Halgankii Gobannimo doonka: Dadka reer Hiiraan waxay door weyn ka qaateen halgankii looga horjeeday gumeystihii Talyaaniga iyo Itoobiya. Geesiyaal badan oo Soomaaliyeed ayaa kasoo kicitimay gobolkan si ay u difaacaan madaxbannaanida dalka. Taariikhda Cusub: Isbeddellada Maamulka iyo Siyaasadda
Sanadihii ugu dambeeyay, Hiiraan waxay martigelisay isbeddello waaweyn oo dhinacyo badan leh:
Dhismihii Hirshabelle: Sannadkii 2016-kii, Hiiraan waxay ku biirtay gobolka Shabeellaha Dhexe si loo dhiso maamul-goboleedka Hirshabelle. In kastoo dhismahan uu keenay caqabado iyo doodo siyaasadeed, haddana wuxuu qayb ka ahaa nidaamka federaalka ee dalka.
Kacdoonkii Macawisleyda (2022-Hadda): Taariikhda cusub ee Hiiraan waxaa si weyn u calaamadeeyay bilowgii kacdoonka shacabka ee looga horjeedo Al-Shabaab. Dadka deegaanka oo loo yaqaan Macawisley ayaa bilaabay dagaal ay dhulkooda ku xoreynayaan, kaas oo markii dambe ku baahay gobollo kale oo Soomaaliya ka mid ah.
Hoggaanka Hiiraan State: Arrimaha ugu dambeeyay ee taariikhda Hiiraan waxaa ka mid ah dhaqdhaqaaqyada loogu dhawaaqay "Hiiraan State," oo ah isku day ay qaybo ka mid ah bulshada gobolka rabaan inay ku maamulaan arrimahooda si gaar ah, taas oo weli ah dood siyaasadeed oo taagan. Dhaqaalaha iyo Arrimaha Bulshada
Beeraha iyo Xoolaha: Hiiraan waxay weli tahay udub-dhexaadka wax soo saarka xoolaha iyo beeraha (sida hadhuudhka, liinta, iyo khudaarta kale). taariikhda gobolka hiiraan new
Horumarka Waxbarashada: Waxaa aad u kordhay tirada jaamacadaha iyo dugsiyada laga furay Beledweyne iyo magaalooyinka kale sida Buuloburde iyo Jalalaqsi, taas oo kor u qaadday aqoonta dhallinyarada. Gunaanad
Taariikhda gobolka Hiiraan waa mid isugu jirta halgan, ganacsi, iyo isbeddello siyaasadeed oo xooggan. Inkasta oo gobolku la kulmo caqabado dabiici ah sida fatahaadaha webiga Shabelle iyo colaado, haddana dadka reer Hiiraan waxay caan ku yihiin adkeysi iyo doorka ay ku leeyihiin dhismaha qaranka Soomaaliyeed.
Ma jeceshahay inaan kugu caawiyo faahfaahinta kacdoonkii ugu dambeeyay ee Macawisleyda ama falanqayn dheeri ah oo ku saabsan nidaamka Hirshabelle?
Gobolka Hiiraan waa xudunta dhexe ee Soomaaliya, isagoo caan ku ah taariikh dheer oo ka bilaabata xilligii Saldanadii Ajuuraan. Sannadka 2026, gobolku wuxuu marayaa marxalad cusub oo dhanka siyaasadda iyo amniga ah, iyadoo ay socdaan dadaallo lagu xoojinayo maamul-daadejinta iyo dhismaha hay'adaha dawliga ah. Hiiraan waa gobolka keliya ee ka haray siddeeddii gobol ee asalka ahaa ee Jamhuuriyadda Soomaaliya isagoo aan loo qaybin labo ama wax kabadan, taas oo siinaysa miisaan gaar ah oo dhanka juqraafiga iyo taariikhda ah. Taariikhda iyo Muhiimadda Gobolka
Xididdada Taariikhiga ah: Hiiraan waxay hoy u tahay goobo qadiimi ah sida magaalada Camud oo la rumeysan yahay inay jirtay qarnigii 7-aad.
Juqraafiga: Gobolku wuxuu ku fadhiyaa dhul lagu qiyaasay 31,510 km², iyadoo wabiga Shabelle uu dhex maro xaruntiisa Beledweyne.
Dhaqaalaha: Waxaa lagu yaqaannaa dhul beereed barwaaqo ah oo laga soo saaro dalagyada sida hadhuudhka, galleyda, iyo sisinta. Xaaladda Cusub (2026)
Sannadkan, gobolka Hiiraan wuxuu xuddun u yahay dhowr isbeddel oo muhiim ah: Hiran Archives - Somali News in English
Geedka Weyn iyo Wabiga: Taariikhda iyo Dhaxalka Gobolka Hiiraan
Gobolka Hiiraan waa mid ka mid ah gobolada ugu muhiimada badan geeska Afrika, gaar ahaan dalka Soomaaliya. Waxuu ku yaalaa xadka dhexe ee wadanka, isagoo xad la leh gobolada Shabeellaha Dhexe, Galguduud, Mudug, iyo wadanka Itoobiya. Magaca gobolka "Hiiraan" ayaa laga qaaday magaca geedka Hiiraan, oo ah geed aad u wayn oo dheer oo ku dhaqan degmooyinka korkooda, gaar ahaan xaafadaha koonfurta ee magaalada Beledweyne. Taariikhda gobolkan waxay ku dhex jirtaa taariikhda bulshada Soomaaliyeed ee guud ahaan, laakiin wuxuu leeyahay sifooyin u gaar ah oo ku saabsan taageerada nabadda, ganacsiga, iyo xadaaradda.
Halka Magaca iyo Dhul ahaan Sida lagu xusay taariikhda afka laga soo hadlayo, magaca Hiiraan waxaa loo bixiyay geedka Hiiraan oo ku yaalay deegaanka tuulada Buq. Geedkani wuxuu ahaa astaanta awooda iyo wanaagga deegaanka, dadkuna waxay u maleeyeen inuu yahay mid ka mid ah geedka ugu wayn ee ay arkteen. Dhul ahaan, Hiiraan waa gobol aad u wanagsan oo ku wada nool daa'in iyo dooxyo wanaagsan. Wabiga Shabeelle ayaa dhex mara gobolka, isagoo sameeya nidaam beeraha iyo daa'in adag taas oo ka dhigtay gobolka "baska lagu dhafo" wadanka Soomaaliya. Sababtan awgeed, gobolku wuxuu ahaa goob ganacsi oo muhiim ah tan iyo wakhtiyo hore.
Taariikhda Hore iyo Gumaysigii
Gobolka Hiiraan wuxuu xilligan (Abriil 2026) marayaa marxalad taariikhi ah oo ay isugu jiraan dadaallo amni, loolan siyaasadeed, iyo dib-u-dhac dhanka maamulka ah
. Waxyaabihii ugu dambeeyey ee taariikhda gobolka kusoo kordhay waxaa ka mid ah: Loolanka Maamulka: Waxaa weli taagan khilaaf u dhexeeya maamulka Hiiraan State (oo uu hoggaamiyo Cali Jeyte Cismaan) iyo maamulka Hirshabelle
. Beledweyne ayaa saldhig u ah dhaqdhaqaaqyo madax-bannaani oo gobolka Hiiraan looga dalbanayo inuu ka baxo Hirshabelle. Dagaalka Al-Shabaab: Hiiraan waa xudunta kacdoonka shacabka ee Macawisleyda 1990-meeyadii dambe, gaar ahaan deegaanka Ceel Cali iyo
, kuwaas oo si geesinnimo leh uga xoreeyey deegaanno badan kooxda Al-Shabaab. Si kasta ha ahaatee, sanadkii 2025 iyo bilowgii 2026, waxaa jiray warar sheegaya in Al-Shabaab ay dib u qabsadeen qaar ka mid ah deegaannada miyiga ah ka dib markii garab-istaagga federaalka uu yaraaday. Degmooyinka Cusub:
Maamulka Hirshabelle ayaa sanadihii u dambeeyey ansixiyey degmooyin dhowr ah oo lagu daray Hiiraan, sida Buq Aqable , taas oo tirada degmooyinka gobolka gaarsiisay ilaa 14. Amniga iyo Nabadaynta:
Waxaa socda dadaallo nabadeen oo laga dhex wado beelaha walaalaha ah, gaar ahaan degmada
. Sidoo kale, ciidanka qaranka iyo kuwa deegaanka ayaa howlgal ka fuliyey deegaanka bishii Febraayo 2026 si amniga loo adkeeyo. Post-ka Facebook/Social Media ee lagu baahiyo:
Halku-dhig: HIIRAAN: GOBOLKA KACDOONKA IYO HIDDAHA! 🇸🇴
Ma ogtahay in gobolka Hiiraan uu yahay gobolka keliya ee ka haray 8-dii gobol ee asalkii Soomaaliya ka koobnayd isagoon la qaybin? Maanta, Hiiraan ma ahan oo kaliya dhul beereed iyo webi, ee waa calaamadda halganka iyo is-beddelka Soomaaliya. Maxaa cusub Hiiraan? Halganka Macawisleyda:
Hiiraan waa halkii uu ka billowday kacdoonka shacabka ee looga horjeedo Al-Shabaab. Horumarka Maamulka:
Waxaa gobolka lagu soo kordhiyey degmooyin cusub si adeegga loo gaarsiiyo dadka fog. Siyaasadda: Beledweyne waxay maanta tahay xarunta looga arrimiyo Hiiraan State , iyadoo bulshadu ay doonayso matalaad buuxda.
Hiiraan waa wadnaha Soomaaliya, xudunta isku xirta gobollada Koonfureed iyo kuwa Woqooyi. Maanta Hiiraan waxay u baahan tahay midnimo iyo in lagu garab istaago dhismaha nabadda.
#Hiiraan #Beledweyne #Soomaaliya #Somalia #HiiraanState #Macawisley Hiiraan: Somalia Breaking News Today - Wararka Maanta
Gobolka Hiiraan waa mid ka mid ah gobollada ugu taariikhda weyn uguna muhiimsan bartamaha Soomaaliya, isagoo hadda qayb ka ah Maamul Goboleedka Hirshabelle. Dulmarka Guud ee Gobolka
Magaalo Madaxda: Beledweyne waa caasimadda gobolka, waana magaalo qadiimi ah oo istiraatiiji u ah isku xirka koonfurta iyo waqooyiga dalka.
Magaalooyinka Kale: Waxaa ka mid ah Buulobarde iyo Jalalaqsi.
Juquraafiga: Gobolka waxaa dhex mara Webiga Shabelle, kaas oo ka yimaada dhanka dalka Itoobiya, kana dhiga dhulka Hiiraan mid ku habboon beeraha iyo xoolaha. Taariikhda iyo Sameynta Gobolka
Aasaaskii Gobolka: Hiiraan waxa ay ka mid tahay siddeedii gobol ee ugu horreeyay ee Soomaaliya markii ay xornimada qaadatay 1960-kii. Waxaa lagu tiriyaa dhul leh ilbaxnimo fog oo soo jirtay tan iyo xilliyadii "Punt". Taariikhda Gobolka Hiiraan lama soo koobi karo iyada
Malgashiga iyo Khayraadka: Cilmi-baarisyo la sameeyay ayaa muujiyay in gobolka iyo nawaaxigiisa laga heli karo khayraad dabiici ah sida macdanta hematite, magnetite, iyo xitaa calaamado muujinaya dahab iyo naxas.
Dhaqanka: Dadka deggan Hiiraan waxay caan ku yihiin ilaalinta hiddaha iyo dhaqanka Soomaaliyeed, gaar ahaan soo dhoweynta iyo is-ixtiraamka dadka musaafurka ah. Isbeddellada dhow (New)
Maamulka Hirshabelle: Sanadkii 2016-kii, Hiiraan waxay ku biirtay gobolka Shabeellaha Dhexe si loo aasaaso Maamul Goboleedka Hirshabelle, iyadoo magaalada Jowhar loo doortay caasimadda maamulkaas.
Siyaasadda iyo Amniga: Hiiraan waxay safka hore kaga jirtaa dadaallada dib-u-xoreynta iyo nabad-raadinta dalka, iyadoo dhowaanahan ay ka dhaceen kacdoonno deegaan oo looga soo horjeedo kooxaha nabaddiidka ah.
Si aad u hesho wararkii ugu dambeeyay ee gobolka, waxaad booqan kartaa mareegaha sida Hiiraan Online. Expand map Magaalooyinka Hiiraan Maamulka Goboleedka
Gobolka Hiiraan, oo ku yaal bartamaha Soomaaliya, waa mid ka mid ah gobollada ugu taariikhda iyo muhiimadda weyn dalka. Sanadihii u dambeeyay, gobolku wuxuu maray marxalado siyaasadeed iyo amni oo cusub, kuwaas oo saameyn weyn ku yeeshay maamulkiisa iyo nolosha dadka deegaanka. Taariikhda iyo Muhiimadda Juquraafi
Hiiraan waxaa la aasaasay sanadkii 1954, waana mid ka mid ah siddeeddii gobol ee asalka u ahaa Jamhuuriyadda Soomaaliya. Gobolku wuxuu xuduud la leeyahay gobollada Shabeellaha Dhexe, Galgaduud, Shabeellaha Hoose, Baay, Bakool, iyo dowlad deegaanka Soomaalida ee Itoobiya.
Magaalo Madaxda: Beledweyne, oo ah magaalada ugu weyn, waxaana mara Webiga Shabeelle oo muhiim u ah beeraha iyo nolosha.
Degmooyinka: Gobolku wuxuu markii hore ka koobnaa shan degmo (Beledweyne, Buuloburde, Jalalaqsi, Maxaas, iyo Matabaan), laakiin sanadkii 2023 iyo wixii ka dambeeyay, waxaa la kordhiyay tirada degmooyinka ilaa 14 degmo si loo ballaariyo adeegyada dowladda. Arrimaha Siyaasadda: Hiiraan State iyo Hirshabelle
Sanadihii u dambeeyay, waxaa soo cusboonaaday dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed oo looga soo horjeedo maamulka Hirshabelle, kaas oo Hiiraan qayb ka yahay tan iyo 2016.
Ali Jeyte Osman: Guddoomiyihii hore ee Hiiraan, Ali Jeyte, ayaa bishii June 2023 looga dhawaaqay "Madaxweynaha ku-meel-gaarka ah" ee maamul la magac baxay Hiiraan State ka dib markii xilkii guddoomiyenimo laga qaaday.
Mawaaqifta Reer Hiiraan: Dad badan oo deegaanka ah ayaa dareemaya in gobolka laga qadiyay matalaadda siyaasadeed ee Hirshabelle, taas oo keentay dalabaad xooggan oo ah in Hiiraan uu noqdo dowlad goboleed madax-bannaan oo Federaalka ka tirsan. Amniga iyo Dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab
Hiiraan waxay noqotay xarunta (epicenter) kacdoonkii caanka ahaa ee Ma'awiisleyda, oo ah maleeshiyaad deegaan oo garab siinaya ciidanka qaranka (SNA). 2.4.1. Hiraan | European Union Agency for Asylum
Laga soo bilaabo 2007 ilaa 2011, gobolka Hiiraan wuxuu ahaa goobtii ugu kululayd dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab. Kooxda Al-Shabaab waxay qabsadeen qaybo badan oo ka mid ah Hiiraan, oo ay ku jiraan Buulo Barde, Mahaas, iyo qeybo ka mid ah Beledweyne. Waxaa jiray xasuuq, masaajiddo lagu burburiyay, iyo dad badan oo qaxay una kicitimay Muqdisho ama Itoobiya.